ناصر الدين انصارى قمى

291

اختران فقاهت ( فارسى )

تحصيلات آن دانش مرد بزرگ ، از كودكى آثار علم ، فضل و هوش سرشار در پيشانى بلندش ديده مىشد . عبرت نائينى در شرح‌حال او مىنويسد : عالم عامل ، فاضل كامل ، فريد دهر و وحيد عصر خويش ، دربرگيرندهء فروع و اصول ، و گردآورندهء معقول و منقول ، حاج ميرزا ابوالفضل تهرانى ، ولادت باسعادتش در سنه 1273 هجرى بود . از ابتداى عمر ، در خدمت والد ماجد خود مشغول تحصيل علوم عربيه و فنون ادبيه بود و به سبب كمال فهم و فراست و هوش و ذكاوت و عقل و درايت ، در اندك زمانى در كليه علوم ادبيه كامل [ شد ] و از جهت كمال قوت حافظه ، و اينكه هر قصيده‌اى را كه يك مرتبه خواندى يا شنيدى « كالنقش فى الحجر » در ضمير منيرش ثابت و راسخ مىبودى ، غالب اشعار عرب و عجم را محفوظ مىبود ؛ به‌طورى كه سرآمد اهل عصر خود گرديد . چنان كه شهادت مىدهد براين امر ، تصنيفاتى كه قبل از رسيدن به حد بلوغ و بعد از آن به اندك زمانى فرموده ، از آن جمله كتاب : صدح الحمامة ، منظومه در علم صرف ، منظومه در علم نحو و ديوان قصائد و غزليات مىباشد ، و پس از رحلت والد ماجدشان ، غالب اوقات در خدمت فقيهين زمان و وحيدين دوران : السيد السند آقا سيد محمّد صادق طباطبائى و العلم المعتمد آقا ميرزا عبد الرحيم نهاوندى - نور اللّه مرقدهما - مشغول تحصيل فقه و اصول ، و در خدمت حكيمين عصر و فريدين دهر السيد الاجل آقا ميرزا ابو الحسن جلوه و العلم الاجل آقا ميرزا محمّد رضا قمشه‌اى - طيب اللّه تربتهما - مشغول تكميل عرفان و معقول بود . . . . « 1 »

--> الكنى و الالقاب ، ج 1 ، ص 138 ؛ واعظ كجورى ، جنة النعيم ، ص 529 - 530 ؛ محدث ارموى ، مقدمهء ديوان الطهرانى ، ص فب - فط ؛ امين عاملى ، اعيان الشيعة ، ج 2 ، ص 413 - 414 . ( 1 ) . مصاحبى نائينى ، تذكرة مدينة الادب ؛ محدث ارموى ، مقدمهء ديوان تهرانى ، ص كح .